Paris’teki IRIS merkezinde düzenlenen konferansın moderatörlüğünü IRIS Müdür Yardımcısı Didier Billion üstlendi. Konferansta, Cumhurbaşkanı Başdanışmanı ve Cumhurbaşkanlığı Güvenlik ve Dış Politikalar Kurulu Başkanvekili Büyükelçi Prof. Dr. Çağrı Erhan, Siyaset, Ekonomi ve Toplum Araştırmaları Vakfı'nın Washington Ofisi (SETA DC) Araştırma Direktörü Kılıç Buğra Kanat, IRIS Müdür Yardımcısı Jean-Pierre Maulny ve IRIS araştırmacısı Patrice Moyeuvre konuşmacı olarak yer aldı.
Billion, yaptığı konuşmada NATO Zirvesi’nin temmuzda Türkiye’de düzenleneceğini hatırlatarak uzun süreli Avrupa-Atlantik ilişkilerinin şu anda bir dönüm noktasında bulunduğunu belirtti. ABD Başkanı Donald Trump’ın son açıklamalarının NATO’nun geleceğine dair çok sayıda soru işareti yarattığını dile getiren Billion, gündemin Türkiye’nin jeostratejik rolü üzerinde yoğunlaştığını ifade etti.
Billion, son günlerde Türkiye hava sahasına giren iki füzenin NATO tarafından engellendiğini hatırlatarak, "Rusya ve Ukrayna arasındaki savaşı da konuşabiliriz ve burada Türkiye’nin savaşın çözümünde oynadığı büyük rolü biliyorsunuz." dedi.
Güvenlik riskleri artıyor
Cumhurbaşkanı Başdanışmanı ve Cumhurbaşkanlığı Güvenlik ve Dış Politikalar Kurulu Başkanvekili Büyükelçi Prof. Dr. Erhan, dünyanın İkinci Dünya Savaşı sonrası kural temelli uluslararası sisteminin çatırdamaya başladığı bir süreçten geçtiğine işaret ederek, "Tahmin edilemez, belirsiz bir alanda güvenlik riskleri her geçen gün artıyor ve çeşitleniyor." diye konuştu.
Orta Doğu’daki savaşın enerji güvenliğini ciddi anlamda etkilediğine dikkati çeken Prof. Dr. Erhan, nadir toprak elementlerinin petrol ve doğal gazdan daha önemli hâle geldiğini ve bu elementlerin bulunduğu yerlerde devletler arasında yeni bir mücadele alanı oluştuğunu söyledi.
Prof. Dr. Erhan, Türkiye’nin ABD’den sonra NATO’da en büyük orduya sahip ikinci ülke olduğunu belirterek, Türkiye çevresinde yaşanan gelişmeler ve ortaya çıkan güvenlik risklerinin doğrudan Avrupa Birliği’ni ilgilendirdiğini ifade etti. Prof. Dr. Erhan, NATO’nun dünya tarihinin en başarılı askerî ittifakı olduğunu ve Avrupa güvenliğinin ana sütunu olarak kalması gerektiğini belirterek, "Türkiye ihmal edilerek bir Avrupa güvenlik mimarisi inşa edilmesi, her şeyden önce diğer Avrupa ülkelerinin çıkarlarına zarar verir." dedi.
Uluslararası sistemde reform talebi
SETA DC Araştırma Direktörü Kanat, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın "Dünya beşten büyüktür" sözünün, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin çeşitli krizler karşısında etkisiz kalması nedeniyle söylendiğini belirterek, Türkiye’nin uluslararası sistemde reform çağrısında bulunduğunu ifade etti.
Kanat, uluslararası kuruluşların çalışmadığı durumlarda büyük krizlerin ortaya çıktığını vurgulayarak, "Türkiye, sistemin çalışmadığı durumlarda orta derecede güçlerin devreye girmesi gerektiğini, büyük güçlerin sorumluluklarını unuttuğu noktada önleyici ve engelleyici olarak orta dereceli güçlerin daha fazla sorumluluk alması gerektiğini söylüyor. Bu sorumluluk bazen diplomasi, bazen ekonomi, bazen de güvenlik alanında ortaya çıkabilir ve küçük ortaklıkların oluşmasına yol açabilir." dedi.
Kanat, uluslararası sistem ve aktörlerin ciddi şekilde birlikte çalışması gerektiğini belirterek, bölgesel krizlerin yayılma eğilimi gösterdiğini ve küresel anlamda büyük istikrarsızlıkların önünü açacağını söyledi.
Avrupa’nın güvenlik endişeleri
IRIS Müdür Yardımcısı Maulny, Fransa’nın NATO’yu 32 üye ülke olarak gördüğünü belirterek, ülkesinin Rusya kaynaklı tehditlere önem verdiğini ifade etti. Avrupa ülkelerinin Rusya-Ukrayna savaşı nedeniyle savunma bütçelerini artırdığını belirten Maulny, "Hepsi kapılarında bir tehdit olduğunu hissediyor." dedi.
Maulny, dünyanın giderek kapanmasıyla tedarik konularında endişelerin arttığını ve kritik alanlarda dışa bağımlılığın azaltılması gerektiğini sözlerine ekledi.
Konferansae’nin Paris Büyükelçisi Yunus Demirer, AK Parti İstanbul Milletvekili Sena Nur Çelik Kanat, Hasan Kalyoncu Üniversitesi Öğretim Üyesi ve SETA Kıdemli Araştırmacısı Doç. Dr. Murat Aslan ile çok sayıda davetli katıldı. (İLKHA)