200 milyon dolarlık sözleşme krizi: Trump yönetimiyle Anthropic karşı karşıya

Karar, şirketin Beyaz Saray’ın ABD ordusuna yapay zekâ araçlarına sınırsız erişim verilmesi yönündeki taleplerini reddetmesinin ardından geldi. Gelişme üzerine ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, Anthropic’i “tedarik zinciri riski” olarak değerlendirdiğini duyurdu. Bu etiketleme gerçekleşirse, bir ABD şirketine kamuoyuna açık biçimde ilk kez böyle bir sınıflandırma yapılmış olacak.

Anthropic ise olası bir tedarik zinciri riski kararına mahkemede itiraz edeceğini bildirdi. Şirket, son aylarda geliştirdiği Claude adlı yapay zekâ aracı da dahil olmak üzere ürünlerinin kitlesel gözetim ve “tam otonom silahlar” gibi alanlarda kullanılabileceği ihtimalinden ciddi endişe duyduğunu açıklamıştı.

Pentagon cephesi ise şirketten teknolojilerinin “her türlü yasal kullanımına” onay vermesini talep etti. Taraflar arasındaki gerilim, şirketin CEO’su Dario Amodei ile Hegseth arasında günler süren kamuoyu önündeki ve özel görüşmelerle tırmandı.

Trump ve Hegseth kararlarını sosyal medya üzerinden duyururken, Savunma Bakanı X platformunda yaptığı paylaşımda, Anthropic’in derhal tedarik zinciri riski olarak sınıflandırılacağını ve orduyla çalışan hiçbir şirketin Anthropic ile ticari faaliyet yürütemeyeceğini belirtti.

Anthropic ise cuma akşamı yaptığı açıklamada, Beyaz Saray ya da ordu tarafından müzakerelerin durumuna ilişkin resmi bir bildirim almadığını duyurdu. Şirket, böyle bir sınıflandırmanın hukuki dayanaktan yoksun olacağını ve hükümetle pazarlık yapan herhangi bir Amerikan şirketi için tehlikeli bir emsal teşkil edeceğini savundu. Açıklamada “Savaş Bakanlığı’ndan gelecek hiçbir baskı ya da cezalandırma, kitlesel iç gözetim veya tam otonom silahlar konusundaki tutumumuzu değiştirmeyecektir.” denildi.

Trump, Anthropic’in altı ay içinde tüm devlet projelerinden çıkarılacağını duyurdu. Şirketin diğer müşterileri açısından ise özellikle Pentagon’la sözleşmesi bulunan firmaların Anthropic teknolojisini kullanmaya devam edip edemeyeceği belirsizliğini koruyor.

Trump ayrıca şirketi sert sözlerle hedef alarak, geçiş sürecinde yardımcı olmaması halinde başkanlığın tüm gücünü kullanacağını” ve “büyük sivil ve cezai sonuçlar” doğabileceğini söyledi. Bu açıklamalar, yürütmenin özel sektöre yönelik açık baskısı olarak yorumlandı.

Anthropic, 2024’ten bu yana ABD hükümeti ve ordusu tarafından kullanılıyordu ve gizli çalışmalar yürüten devlet kurumlarında araçları devreye alınan ilk ileri düzey yapay zekâ şirketi olmuştu. Şirketin Pentagon’la yaptığı sözleşmenin değeri 200 milyon dolar olarak biliniyor. Son değerlemesi ise 380 milyar dolar seviyesinde.

Öte yandan, yapay zekâ sektöründeki bir diğer büyük oyuncu OpenAI’nin CEO’su Sam Altman da, askeri sözleşmelerde yasa dışı ya da iç gözetim ve otonom saldırı silahları gibi bulut altyapısına uygun olmayan kullanımları reddettiklerini belirterek dolaylı destek verdi.

Eski bir Savunma Bakanlığı yetkilisi ise, Pentagon’un “Savunma Üretim Yasası”nı devreye sokma ya da şirketi tedarik zinciri riski ilan etme tehdidinin hukuki temelinin son derece zayıf olduğunu söyledi. Uzmanlar, yaşanan krizin yalnızca bir şirket ile Pentagon arasındaki anlaşmazlık olmaktan çıkıp, devletin özel teknoloji firmaları üzerindeki baskı kapasitesi ve sınırları konusunda daha geniş bir tartışmayı tetiklediğine dikkat çekiyor. (İLKHA