Bilgisayardan felsefeye, Sepah'tan Meclis'e ve Güvenlik Kurulu'na: Ali Laricani

12 yıl Meclis Başkanlığı, 11 yıl Radyo-Televizyon Kurumu Başkanlığı ve Ulusal Yüksek Güvenlik Kurulu Sekreterliği ile çok sayıda yürütme sorumluluğu, onu İran İslam Cumhuriyeti sisteminde etkili bir figür haline getirmişti. Doktor Ali Laricani, 18 Mart'ta siyonist-ABD saldırısında şehit oldu.

Laricani, 1979 Devrimi'nden sonra siyasi yapıda hızla yükselebilen genç isimler arasındaydı.

Bilgisayardan felsefeye

Laricani şehit olduğunda 68 yaşındaydı. 1957 yılında Necef'te doğdu ve babası Mirza Haşimi Ameli, din alimlerinden ve taklit mercilerindendi. Ancak Laricani medrese eğitimi almadı; matematik ve ardından bilgisayar bilimine yöneldi ve devrim öncesinde Şerif Teknoloji Üniversitesi'nden bilgisayar bilimleri alanında mezun oldu. Ancak daha sonra kayınpederi Şehit Murtaza Mutahhari'nin tavsiyesiyle felsefeye yöneldi ve Tahran Üniversitesi'nde doktora yaptı. Tahran Üniversitesi Felsefe Bölümü'nde öğretim üyesiydi ve felsefe dersleri veriyordu.

Devrim Muhafızları'nda başlangıç ve Radyo-Televizyon'da devam

Laricani, devrimden sonra Şehit Mutahhari'nin tavsiyesiyle Radyo-Televizyon Kurumu'na gitti. Ancak 1982'de Devrim Muhafızları'na (Sepah) da üye oldu, Muhafızlar Genelkurmay Başkan Yardımcılığı ve vekilliği görevlerini üstlendi ve 1992 yılına kadar bu görevde kaldı.

Daha sonra, Devrim Muhafızlar'dan Haşimi Rafsancani hükümetindeki Kültür ve İrşad Bakanlığı'na geçti ve 11 Ağustos 1992'den 14 Şubat 1993'e kadar İslami Kültür ve İrşad Bakanlığı görevini yürüttü. Aynı yıl, İslam Devrimi'nin ilk lideri Ayetullah Hamanei'den Radyo-Televizyon Kurumu başkanlığı için ilk kararnamesini aldı ve Radyo-Televizyon Kurumu başkanı olarak atandı. Laricani, 11 yıl Radyo-Televizyon'un başında kaldı ve bu süre zarfında kurumda daha sonra övgü ve elbette bazı gruplarca eleştiri alan kapsamlı yapısal ve içerik değişiklikleri gerçekleştirdi.

Siyasete giriş

Radyo-Televizyon'dan bir yıl sonra Laricani siyaset arenasına adım attı ve Mahmud Ahmedinecad'ın kararnamesiyle Yüksek Milli Güvenlik Kurulu Sekreteri oldu. 2005-2007 yılları arasında İran'ın nükleer dosyasının yürütülmesinden sorumluydu ancak 2007'de Ahmedinecad'la anlaşmazlıkların artması nedeniyle bu görevinden istifa etti.

2008'de Laricani şansını seçimlerde denedi ve Kum'dan milletvekili seçildi. 8. Meclis'te, önemli bir radikal isim olan Gulamali Haddad Adil ile rekabete girerek Meclis Başkanı olmayı başardı. 9. ve 10. dönemlerde de 12 yıl boyunca aralıksız Meclis Başkanlığı koltuğuna oturdu ve bu süre zarfında Meclis'te büyük nüfuz ve etki sahibi oldu.

Meclis'teki bağımsız milletvekilleri ile radikal ve reformcu gruplar genellikle Laricani'ye yakındı. Laricani, konumunun gereği olarak, Güçler Arası Ekonomik Koordinasyon Konseyi dahil çeşitli konseylerde yer aldı ve büyük kararların alınmasında rol oynadı. 10. Meclis'in 2020'de sona ermesiyle Laricani, İslam Devrimi'nin önceki Lideri'nin danışmanı ve Düzenin Maslahatını Teşhis Konseyi üyesi olarak atandı.

İki seçimde adaylığın reddi

Ancak Laricani'nin siyasetteki ikinci dönemi iniş çıkışlar içerdi. 2021'de on üçüncü cumhurbaşkanlığı seçimlerine aday oldu. Ancak beklenmedik bir şekilde adaylığı Anayasa Koruma Konseyi tarafından reddedildi. Bu olay bazı yankılar da uyandırdı.

4 Haziran 2021 tarihli konuşmasında, İslam Devrimi'nin önceki Lideri, Ali Laricani'nin adını anmadan, bazı adaylara veya aile üyelerine karşı yapılan "zulüm ve haksızlığa" değinerek "telafi" vurgusu yaptı ancak Ali Laricani'nin adaylık durumu değişmedi ve Anayasa Koruma Konseyi de adaylık incelemelerini yasaya göre yaptığını açıkladı.

Bir süre sonra, Eylül 2021'de Ayetullah Sadık Amuli Laricani, Anayasa Koruma Konseyi'nden istifa etti. Bu olay, birçok kişi tarafından Konsey'in adaylık inceleme yaklaşımına bağlandı.

Son Dönüş: Yüksek Milli Güvenlik Kurulu

Laricani, üç yıl sonra, eski cumhurbaşkanı Seyyid İbrahim Reisi'nin helikopter kazasından sonra tekrar cumhurbaşkanlığı seçimlerine aday oldu. Ancak bu kez de adaylığının çok az bir farkla reddedildiği söylendi. Bu olay, Laricani'nin İslam Cumhuriyeti'nin siyasi yapısındaki nüfuzuna rağmen, iktidar içindeki bazı grupların onun cumhurbaşkanlığına gelmesine karşı olduğunu gösteriyordu.

Mesud Pezeşkiyan'ın cumhurbaşkanlığı seçimlerini kazanmasının ardından, onun birinci yardımcılığına getirilme ihtimaline dair bazı söylentiler daha ciddi bir hal almıştı. Ancak sonuçta Laricani, Pezeşkiyan hükümetinde yeniden Ulusal Yüksek Güvenlik Kurulu Sekreterliği'ne atandı.

Ali Laricani, özellikle son yıllarda bağımsız bir politikacı olmaya çalıştı ve her ne kadar radikal gruptan gelmiş olsa da bu siyasi kanatta kalmadı. Ancak diğer yandan reformcu grup arasında da köktendinci bir isim olarak biliniyordu ve bu nedenle siyasi arenada bağımsız ve daha pragmatik gruplar arasında yer alıyordu.

Ulusal Yüksek Güvenlik Kurulu Sekreterliği döneminde de bölge ülkeleriyle mesaj alışverişi ve ABD ile müzakereler sürecinde önemli bir rol oynadı. Öyle ki, son Umman ve Katar ziyaretlerinde, Umman Sultanı ve Katar Emiri ile birkaç saatlik görüşmeler gerçekleştirdi. Siyasi aktivist Said Leylaz yakın zamanda yaptığı bir röportajda, Laricani'nin bu yılın sonbaharında İran'a yönelik bir saldırıyı öngördüğünü söylemişti.

ABD ve işgalci rejimin 28 Şubat'taki saldırısının ardından da, sosyal medyada paylaşımlar yaparak ve ardından Arap ülkelerine mektuplar yazarak iç ve dış alanda yoğun faaliyet gösteren yetkililer arasındaydı.

Tüm bunlara rağmen Laricani de ABD ve işgalci siyonistlerin saldırısından kurtulamadı ve savaşın on sekizinci gününde Ulusal Yüksek Güvenlik Kurulu Sekreterliği, onun ve "isimsiz bilim adamı" olarak anılan oğlu Murtaza Mutahhari'nin şehadetini duyurdu. (İLKHA)