İran’ın misillemesi, ABD’nin hava savunma kabiliyetlerini sorgulattı

İran'ın misillemesinin ardından ortaya çıkan görüntüler, İran’a ait füze ve insansız hava araçlarının Bahreyn’de bulunan ABD Beşinci Filo karargâhının çevresine isabet ettiğini gösteriyor. Özellikle nispeten yavaş hareket eden bir İran yapımı Şahed tipi insansız hava aracının savunma hatlarını aşabildiğini gösteren videolar dikkat çekti. Ukrayna’da bu tür İHA’lar çoğu zaman yüksek kalibreli makineli tüfeklerle dahi düşürülebiliyor.

BBC'nin haberine göre son haftalarda ABD’nin bölgeye ilave hava savunma sistemleri sevk ettiği bildiriliyor. Bunlar arasında balistik füzeleri imha edebilen gelişmiş THAAD ve Patriot sistemleri de bulunuyor. Ancak bu sistemler hem son derece pahalı hem de sayıları sınırlı.

Karşılaştırma açısından, Ukrayna’nın 10’dan az Patriot bataryasına sahip olduğu ve buna rağmen başkent Kiev’i savunmakta zorlandığı biliniyor.

ABD’nin Orta Doğu’daki tüm askeri üs ve çıkarlarını koruyacak yeterli sayıda sistem bulundurmasının zor olduğu değerlendiriliyor.

ABD Donanması ayrıca Körfez ve Doğu Akdeniz’e yaklaşık bir düzine Arleigh Burke sınıfı destroyer konuşlandırdı. Bu hava savunma destroyerleri de İHA ve balistik füzeleri vurma kapasitesine sahip.

Bu gemiler, Kızıldeniz’de İran destekli Yemen'deki Ensarullah'a karşı etkili olduklarını gösterdi. 2024 ile 2026 yılları arasında ABD’nin yaklaşık 400 Ensarullah İHA ve füzesini önlediği belirtiliyor.

Bölgeye sevk edilen ABD savaş uçakları da İHA ve füzeleri önleyebiliyor. ABD’nin bölgede 100’den fazla savaş uçağı bulunduğu ifade ediliyor.

Ancak bu önemli kapasitelere rağmen, İran’ın bazı hedefleri başarıyla vurmasını tamamen engellemenin zor olabileceği belirtiliyor.

ABD ve işgalci rejimin son saldırılarından önce İran’ın yaklaşık 2.000 kısa menzilli balistik füze stokuna sahip olduğu tahmin ediliyordu. Bunun yanında çok daha fazla sayıda kamikaze tipi İHA’sı bulunuyor.

İran’ın Şahed İHA’sı Rusya’ya ihraç edildi ve Ukrayna genelinde ciddi yıkıma yol açmaya devam ediyor. Rusya’nın şu anda bu İHA’lardan ayda binlerce ürettiği ve muhtemelen İran’a teknik kapasitesini geliştirmesi için destek verdiği belirtiliyor.

Eski Kraliyet Donanması Komutanı Tom Sharpe, görev yaptığı dönemde Orta Doğu’daki askeri üslere yönelik İran saldırılarını simüle eden harp oyunları yaptıklarını belirtiyor. Bazı senaryolarda, sınırlı hava savunmaları nedeniyle füze ve İHA’ların kaçınılmaz olarak savunmayı aşabildiğini ifade ediyor.

Sharpe, “Eğer İran rejimi tehdit altında hisseder ve tüm kapasitesini hızlı ve yoğun şekilde kullanırsa, ABD eninde sonunda THAAD ve Patriot önleyicilerinin stokunu tüketebilir” diyor.

Sharpe ayrıca İran’ın füze ve İHA kapasitesinin “son derece dağınık” olduğunu vurguluyor.

ABD merkezli dış politika araştırma kuruluşu Foundation for Defense of Democracies’te kıdemli araştırmacı olan Edmund Fitton-Brown ise İran’ın misilleme yapmakla birlikte çatışmayı daha geniş bir savaşa dönüştürmek istemediğine dair işaretler olabileceğini söylüyor.

Fitton-Brown, ABD ve işgalci rejimin geçen yılki saldırılarının İran’ın askeri kapasitesine ne ölçüde zarar verdiğinin hâlâ net olmadığını belirti ve “İlk işaretler, İran’ın misillemesinin kapsam açısından oldukça sınırlı olduğunu gösteriyor” değerlendirmesinde bulundu.

Yetkili, Yemen’deki Ensarullah'a karşı bir yıl süren saldırıların ardından ABD’nin hareketin füze ve İHA kabiliyetini zayıflattığı ancak tamamen ortadan kaldıramadığını da hatırlattı.

Sadece hava gücüne dayalı savaşlar nadiren kesin zafer veya rejim değişikliği getirir. 2011’de NATO öncülüğünde Libya’ya yönelik bombardıman kampanyası nadir bir istisna olarak gösterilse de, sonrasında ülkede kaos yaşanmıştı.

İran’ın menzil dahilinde olması halinde ABD Donanması’na karşı da önemli saldırı kapasitesi bulunuyor. Geniş bir gemisavar füze stoğuna sahip olduğu gibi küçük, hızlı, insansız saldırı botları da mevcut. Ayrıca son aylarda Çin’in İran’a askeri destek verip vermediği sorusu da yanıtlanmış değil.

Washington merkezli Center for Strategic and International Studies’ten Daniel Byman, ilk saldırıların İran’ın liderliğine ve askeri varlıklarına zarar verebileceğini ancak ABD’nin operasyonları sürdürmekte zorlanabileceğini, İran’ın ise hayatta kalmak için dayanmayı temel strateji olarak benimsediğini söylüyor.

Ukrayna örneği, hava savunmasının önemini bir kez daha ortaya koyuyor. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy’nin müttefiklerinden en fazla talep ettiği konuların başında hava savunma sistemleri geliyor.

Ukrayna aynı zamanda yüzlerce İHA ve onlarca füzeyle gerçekleştirilen karmaşık saldırılara karşı savunmanın ne kadar zor olduğunu gösteriyor. ABD daha fazla kaynağa sahip ve işgal rejimiyle birlikte İran’ın İHA ve füze fabrikalarını ve fırlatma noktalarını hedef alacaktır.

Ancak bu tehdidi tamamen ortadan kaldırmak kolay olmayacak. Uzun sürecek bir çatışma yalnızca İran için değil, aynı zamanda ABD’nin kendi silah stokları ve tedarik zinciri açısından da ciddi bir sınama anlamına gelebilir — üstelik evinden binlerce kilometre uzakta bir savaşta.

Şu ana kadar can kaybına ilişkin bir bildirim yapılmadı. ABD ordusunun saldırıdan önceden haberdar olmuş olabileceği ve personeli tahliye etmek gibi önlemler aldığı değerlendiriliyor.

Tom Sharpe’a göre Bahreyn, geçmişte nispeten sınırlı hava savunmasına sahip olması nedeniyle İran tarafından sembolik ve yüksek profilli bir hedef olarak görülmüş olabilir. (İLKHA)