Sosyal medyada yaş doğrulama dönemi mi başlıyor?

Olumsuz hava koşulları nedeniyle çevrim içi düzenlenen çalıştayda, sivil toplum, özel sektör ve kamu kurumlarından uzmanlar, yaş doğrulama teknolojilerindeki son gelişmeleri ve bu teknolojilerin küresel ölçekte yaygınlaşmasını değerlendirdi.

Gençlerin çevrim içi güvenliği tartışmalarında yaş doğrulama şartları giderek daha merkezi bir konu haline geliyor. Aralık 2025’te yürürlüğe giren Avustralya’nın “Çevrim İçi Güvenlik Değişiklik Yasası”, 16 yaş altındaki kullanıcıların sosyal medya platformlarını kullanmasını yasakladı ve tüm hesaplar için yaş doğrulama zorunluluğu getirdi. Bu düzenleme sonrasında Meta, yalnızca geçen ay yarım milyondan fazla hesabı platformdan kaldırdı. Avrupa Birliği ülkeleri ile Birleşik Krallık da benzer adımlar atarken, TikTok, Ocak 2026 ortasında AB’de yeni yaş doğrulama teknolojilerini devreye alacağını duyurdu.

Yaş doğrulama teknolojileri ABD’de de tartışmaların odağında yer alıyor. ABD Yüksek Mahkemesi, yaz aylarında verdiği kararla Texas eyaletinin HB 1118 yasasını onayladı. Bu karar, internet sitelerinin içeriklerinin en az üçte birinin “yetişkin içerik” olması halinde yaş doğrulama zorunluluğu getirilmesine izin veriyor. Birçok eyalet de yaşa dayalı sosyal medya kısıtlamaları getirmeye çalıştı. Ekim 2025 itibarıyla sekiz eyalette reşit olmayanlara yönelik çeşitli sosyal medya sınırlamaları yürürlüğe girdi. Ancak bazı yasalar, ifade özgürlüğü gerekçesiyle mahkemelerde beklerken, Florida gibi bazı eyaletlerde düzenlemeler hukuki süreç devam ederken uygulanmaya devam ediyor.

Federal düzeydeki girişimler ise daha sınırlı kaldı. Bu alandaki en dikkat çekici teklif, Demokrat Senatör Brian Schatz ve Cumhuriyetçi Senatör Ted Cruz tarafından sunulan “Çocukları Sosyal Medyadan Uzak Tutma Yasası” (KOSMA) oldu. Teklif, 13 yaş altındaki çocukların sosyal medya platformlarına erişimini yasaklamayı öngörüyor.

FTC’nin düzenlediği çalıştayda kurum yetkilileri, yaş doğrulamanın federal düzeyde nasıl uygulanabileceğine dair olası bir yolu da gündeme getirdi. Buna göre, Çocukların Çevrim İçi Gizliliğini Koruma Yasası (COPPA) kapsamındaki kuralların güncellenmesi bir seçenek olarak değerlendiriliyor. FTC Başkanı Andrew Ferguson, COPPA’nın uygulanmasında bir “paradoksa” dikkat çekerek, yaş doğrulama araçlarının çocukları korumayı güçlendirebileceğini, ancak bu araçların bazılarının kişisel veri toplanmasını gerektirdiğini ve bunun COPPA’nın kısıtlamalarıyla çelişebileceğini söyledi. Ferguson, çalıştayın amacını olası riskleri tespit etmek olarak tanımladı ve “Çocukları korumak için COPPA’yı yasal sınırlar içinde olabildiğince ileriye taşımamız gerekiyor.” dedi.

FTC Tüketiciyi Koruma Bürosu Direktörü Christopher Mufarrige de kapanış konuşmasında COPPA’nın güncellenmesine vurgu yaparak, yasanın “son yıllarda ortaya çıkan en çocuk odaklı teknolojilerin önünde bir engel olmaması gerektiğini” ifade etti.

Çalıştayda hukuki çerçeveden ziyade, ağırlıklı olarak teknik uygulamalara odaklanıldı. Birçok panelde, gizlilik odaklı yaş doğrulama yaklaşımları öne çıktı. “Biyometriden Davranışsal Sinyallere: Yaş Doğrulama Araçları” başlıklı panelde, merkezi olmayan ve kriptografi tabanlı yöntemler ele alındı. “Çift kör” yaş doğrulama yöntemi, gizliliği koruyan bir model olarak öne çıkarken, bu yöntemde platformların kullanıcı kimliğini bilmemesi, doğrulamayı yapan üçüncü tarafın ise hangi sitenin yaş bilgisi talep ettiğini görmemesi amaçlanıyor.

Ayrıca yapay zekâ ve makine öğrenmesi kullanılarak, resmi kimlik belgesi talep edilmeden, kullanıcıların dijital davranışları üzerinden yaş tahmini yapan sistemler de gündeme geldi. “Sorumlu Yaş Doğrulamanın Ölçekli Uygulanması” başlıklı panelde Google ve Meta temsilcileri, bu tür yaş tahmin araçlarını varsayılan yöntem olarak kullandıklarını, kimlik doğrulamanın ise yalnızca itiraz durumlarında veya yaş bilgisinin değiştirilmek istenmesi halinde devreye alındığını belirtti.

Panelistlerin dikkat çektiği bir diğer konu ise, kriptografik olarak saklanan ve farklı platformlarda tekrar doğrulama gerektirmeyen “yaş token’ları” oldu. Bu yaklaşımın, gizlilik ile kullanım kolaylığı arasında denge sağlayabileceği ifade edildi.

Öte yandan, sektör temsilcileri yaş doğrulamanın yalnızca çocuk güvenliğiyle sınırlı kalmayan faydalarına da dikkat çekti. Gençlere yönelik pazarlama firması SuperAwesome’ta çalışan bir katılımcı, doğru yaş doğrulamasının COPPA uyumunu kolaylaştırırken, daha hassas reklam hedeflemesine imkân tanıyabileceğini söyledi. Yaş doğrulama şirketi Yoti’nin kurucularından Robin Tombs ise, Yoti’nin gençlere yönelik sosyal medya platformu Yubo’da uygulanmasının ardından kullanıcıların yüzde 80’inin kendini daha güvende hissettiğini aktardı.

Meta temsilcisi de yaşa göre düzenlenmiş çevrim içi deneyimlerin hem kullanıcılar hem de platformlar için faydalı olabileceğini belirtirken, bazı panelistler aşırı düzenleyici yaklaşımların platformları bu tür özellikler sunmaktan caydırabileceği uyarısında bulundu.

FTC’nin çalıştayı, yaş doğrulama teknolojilerine yönelik artan ivmeyi ve bu alandaki hukuki ve teknik soru işaretlerini bir arada ortaya koydu. Düzenleyiciler ve yasa yapıcılar çevrim içi çocuk güvenliği konusundaki arayışlarını sürdürürken, FTC’nin COPPA’yı bu yeni teknolojiler doğrultusunda güncelleyip güncellemeyeceği, federal politikanın yönünü ve platformların yaş doğrulama uygulamalarını yakından etkileyecek gibi görünüyor. (İLKHA)