Ultra işlenmiş gıdalar, sigara gibi 'tasarlanıyor'

Amerika Birleşik Devletleri'ndeki üç üniversiteden araştırmacıların yaptığı bir çalışma, ultra işlenmiş gıdalar ve sigaraların bağımlılık yapıcı özellikleri arasında benzerlikler tespit ettiğini iddia ediyor ve benzer düzeyde düzenleme öneriyor.

Bu hafta Milbank Quarterly sağlık dergisinde yayınlanan araştırmaya göre , işlenmiş gıdalar "zorlayıcı satın alma bozukluğu " teşvik etmek üzere tasarlanmış, "tütün endüstrisinden benimsenen temel mühendislik stratejilerini" paylaşıyor.

Çalışma, gazlı içecekler, cipsler ve kurabiyeler gibi yaygın tüketilebilir gıdaların, bağımlılık yapıcı bileşenlerin "dozlarını" optimize edecek ve aşırı tüketimi teşvik edecek şekilde endüstriyel olarak üretildiğini ortaya koydu.

Açıklamada, "Ultra işlenmiş gıdalar sadece besin maddeleri değil, aynı zamanda kasıtlı olarak tasarlanmış, yüksek mühendislik ürünü ve manipüle edilmiş, haz odaklı optimize edilmiş ürünlerdir." deniliyor.

Ultra işlenmiş gıdalar tütün ürünleri gibi düzenlenmeli mi?

Bu nedenle Harvard, Michigan Üniversitesi ve Duke Üniversitesi'nden araştırmacılar, halihazırda tütüne yaygın olarak uygulananlara benzer düzenleyici politikaların Ultra işlenmiş gıdaların da uygulanmasını öneriyor.

Bunlar arasında daha net etiketleme, daha yüksek vergiler, okullarda ve hastanelerde bulunabilirliğe sınırlamalar ve çocuklara yönelik pazarlamaya kısıtlamalar yer alabilir.

Çalışmanın yazarları, tütünün aksine gıdanın insan yaşamı için gerekli olduğunu ve bu nedenle Ultra işlenmiş gıdalar düzenlemesine duyulan ihtiyacın daha da acil olduğunu, çünkü "modern gıda tedarikinden vazgeçmenin zor olduğunu" belirtiyorlar.

Bu bulgular, UNICEF'in Aralık ayında The Lancet'te yayınladığı ve 11 farklı ülkede küçük çocuklar arasında Ultra işlenmiş gıdalar tüketiminin boyutunu ortaya koyan bir çalışmanın üzerinden iki ay sonra geldi.

Araştırma, beş yaş ve altındaki çocukların yüzde 10-35'inin düzenli olarak şekerli gazlı içecekler tükettiğini, ergenlerin yüzde 60'ının ise bir önceki gün en az bir UPF ürünü tükettiğini ortaya koydu.

Afrika'daki ultra işlenmiş gıdalar: 'Artan halk sağlığı endişesi'

Çalışma, gelişmiş ülkelerde insanların kalori alımının yüzde 50'sinden fazlasının potansiyel olarak zararlı ultraviyole farmakoforlardan kaynaklandığını ortaya koyarken, daha yoksul gelişmekte olan ülkelerin de risk altında olduğunu gösteriyor.

Milbank Quarterly araştırmasına yanıt olarak, Kenya merkezli STK Amref Health Africa'nın CEO'su Githinji Gitahi , Afrika genelinde "artan bir halk sağlığı endişesi" konusunda uyarıda bulundu.

Ancak bazı araştırmacılar da Ultra işlenmiş gıdalar ile tütün arasında çok fazla paralellik kurulmasına karşı uyarıda bulunarak, son çalışmanın sonuçlarında "aşırıya kaçma" riski taşıdığını öne sürdü. (İLKHA)